1. Anasayfa
  2. Kripto Para Haberleri
  3. Bitcoin caiz mi, islam alimleri Bitcoin hakkında ne diyor?

Bitcoin caiz mi, islam alimleri Bitcoin hakkında ne diyor?

Bitcoin caiz mi, islam alimleri Bitcoin hakkında ne diyor?
0

İslam coğrafyasında ve ülkemizde Bitcoin ve kripto paralara yönelik ilgi gittikçe artıyor. Doğal olarak Bitcoin ve kripto paralar helal ve caiz mi sorusunu sürekli gündeme geliyor. Bu konuda ise çeşitli görüşler öne sürülse de ülkemizde ve körfez ülkelerinde kripto paralara dayalı projelerin sayısı her geçen gün artıyor.  


Bitcoin caiz mi İslami kurallarana hükmü nedir?

Bitcoin ve kripto paraların İslami konumu hakkında farklı görüşler ileri sürülüyor. Bitcoin ve kripto paraların caiz veya helal olup olmadığına ilk olarak Diyanet İşleri Başkanlığının verdiği fetvalara bakıyoruz. Diyanetin 24 Kasım 2017 yılında bu konuda vermiş olduğu fetvayı aşağıda görüyoruz.

“Para, devletçe bastırılan ve ülke içinde mübadele aracı olarak kullanılan, üzerinde rakamsal değeri yazılı, kağıt ya da metal nesnedir. Sanal para ise; arkasında herhangi merkezi finansal kurum bulunmaksızın kullanıcılar arasında doğrudan ticari alışverişe imkan tanıyan her kullanıcı için özel kriptolanmış/şifrelenmiş para birimidir.
Bir para biriminin para hükmünde olabilmesi için ya değerini devlet otoritesinden almalı ya da altın gibi zati bir değere sahip olmalıdır. Sanal paralar her ne kadar bazı kesimler tarafından mübadele aracı olarak kullanılmakta ise de devletin sağladığı itibari değere ve güce sahip olmaması arkasında merkezi bir finansal kurumun bulunmayışı ve devlet teminatı altında olmaması sebebi ile para olarak değerlendirilemez.
Ayrıca değer kazanıp kaybetme hususunda spekülasyona açık olmaları daha çok kara para aklama amacı gibi meşru olmayan iş ve işlemlerde kolaylıkla kullanılabilmesi ve devletin denetim ve gözetiminden uzak olması gibi sebeplerle sanal paraların alım satımını yapmak şu aşamada dinen uygun değildir.”

Diyanetin yukarıda vermiş olduğu fetvaya göre Bitcoin ve kripto paralara uygun değil. Yani Diyanet, Bitcoin ve kripto paraları caiz olarak görmüyor. bitcoin caiz mi? Ancak Körfez ülkelerinde İslami kurallara uyumlu kripto para projeleri, piyasa da boy göstermeye başladı. Bu projelerden birisi Dubai’de planlanan OneGram kripto para (token) projesi. OneGram’ın değeri altın gibi fiziksel bir varlığa dayandırılıyor. “Altın gibi zati bir değere sahip olmalıdır” ifadesinde hareketle OneGram için caiz olan kripto paralar sınıfında yorumunda bulunabilir. Başka caiz kripto paralar projesine örnek olarak Bahreyn’de Ripple tarafından hazırlanan Rain projesini görüyoruz. Konu ile alakalı aşağıdaki haber linkimize tıklayabilirsiniz. Lütfen Bkz: Ripple’ın İslami kurallara uygun Rain kripto parası ve Körfez açılımı

Malezya’da helal kripto para çalışması

Malezya orijinli ilahiyat uzmanları tarafından İslam Dünyasında kullanılabilecek bir Helal Coin projesi üzerine önemli bir çalışma yürütülmektedir. Bu çalışmada Bitcoin alternatifi caiz bir kripto para üzerinde odaklanıyor. Çalışmanın özünde Müslümanlar arasında helal ürün ve hizmetlerin ticaretini kolaylaştırmak yatıyor. Helal Coin sayesinde sınarlar arası ödemelerin kolay biçimde yapılabileceği vurgulanıyor. Amanie Advisor’ın Kuala Lumpur’daki İslami Finans Danışmanı Suhaida Mahpot,

koinmedya_brave
“Helal Coin’in kabul edilebilirliliği İslami Kaidelerin ötesindeki konulara bağlı. Hukukçular, merkez bankaları ve finansal otoritelerinin de Helal Coin’i kabul etmesi gerekiyor.”

Kaynak

İslami kripto para nasıl karşılandı?

İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani, İslam ülkelerine ABD ‘hegemonyasıyla’ mücadele etmek için ABD dolarına alternatif olarak İslami kripto para birimi oluşturmalarını tavsiye etti. Ruhani bu kavramı, İslam ülkeleri liderlerinin ekonomik ve sosyal konuları tartışmak üzere bir araya geldiği Malezya zirvesinde önerdi. Ruhani, ABD’nin ekonomik yaptırımlar ve diğer araçları kullanarak diğer ülkelere ‘zorbalık’ ettiğini iddia etti. Zirveye Türkiye, Katar ve Malezya’dan liderler de katıldı. İslami kripto para düşüncesi, Malezya başbakanı Mahathir Bin Mohammad tarafından da yinelendi. Başbakan, ABD dolarının hakimiyetinin bu gibi ülkelerin ekonomik kalkınmasında engeller oluşturduğunu da sözlerine ekledi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ise geleneksel İslami finansman kavramını önerdi. Ayrıca, müslüman ülkelerden oluşan ticari ve ekonomik işbirliğine odaklanacak bir çalışma grubu kurulmasını istedi. Erdoğan, sözlerinin devamında Rusya, Çin ve Brezilya gibi ülkelerle alternatif ödeme sistemleri geliştirmeye çalıştıklarını belirterek “Şimdiye kadar oldukça başarılı sonuçlar aldığımız bu konuda sizlerle beraber çalışmaya hazırız.” mesajını verdi. İran şu anda bilimsel, askeri ve ekonomik yaptırımlar da dahil olmak üzere çok sayıda yaptırımla karşı karşıya.

İran hükümeti, ABD yaptırımlarını aşmak için Bitcoin gibi İslami kripto para kullanımını genişletmeye çalışıyor. Temmuz ayında Mehr Haber Ajansı, İran’ın ilk kripto para biriminin yakında açıklanacağını ve altınla destekleyeceğini duyurmuştu. O dönem İran Ticaret, Sanayi, Maden ve Tarım Odası’ndan bir yetkili konuya şöyle açıklık getirmişti: “İran kripto para birimi altınla destekleniyor ancak işlevi yabancı rakiplere benzer. Ulusal kripto paramız İran bankaların dondurulmuş hesaplarının kullanımını kolaylaştıracaktır” İlgili: İran altına dayalı ulusal kripto para çıkarabilir

Ekonomik yaptırımları atlatma çabaları

Bu uygulamanın kayda değer bir örneği, aynı zamanda kaynak destekli bir varlık olan Petro ile Venezuela. Petro temel olarak “parasal egemenlik konularında ilerlemek ve yeni uluslararası finansman biçimleri oluşturmak” için yaratıldı. Ne yazık ki, Petro’nun, ülke ve vatandaşlarına gerçekte faydası olmadı.

Birçok kripto sever tarafından bir aldatmaca olarak kabul edildi. Elbette, ABD kriptonun önem kazanmasını engellemek için gerekli araçları kullandı ve ABD vatandaşlarının buna yatırım yapmaları yasaklandı. Diğer birçok otoriter rejim, Kuzey Kore veya Rusya da dahil olmak üzere bu tek amaç için kripto para birimlerine yöneliyor. Örneğin, Kuzey Kore’nin bir süredir bitcoin madenciliği faaliyetinde bulunduğu ve bu sayede 200 milyon dolar civarında kazandığı ortaya çıktı. İslam ülkeleri kendi aralarında anlaşıp bir İslami kripto para çıkarabilirlerse elbette bu durum dünya ekonomisi açısından da devrim niteliğinde sayılabilir.

FICE Yani İlk İslami Borsa Helal Coin ile Hayata Geçiyor

Pek çok Müslüman ülkede İslami kurallar günlük hayatı derinden etkilemeye devam ediyor. İnsanların günlük yaşamlarında, finans hayatlarında ve yatırım tercihlerinde inanışları etkili oluyor. Bu sebeple müslüman ülkelerde kabul görmek isteyen finans ürünlerinin inanç sistemleri ile uyumlu olması çok önemli. Bu gerçeğin farkında olan ADAB Solutions, First Islamic Crypto Exchange (FICE), yani ilk İslami Kripto Para Borsasını 2019 yılı içerisinde hayata geçirmeyi planlıyor. Bir sene sonra yani 2020 yılı itibariyle günlük olarak 146 milyon dolar toplamda ise 4.4 milyar dolar işlem hacmine ulaşmayı hedefliyor.

First Islamic Crypto Exchange (FICE)’da yapılacak bütün işlemler İslami kurallara uygun olacak. Bu uygunluğun temini için ise borsa Department of Islamic Finance (DIF) yani İslami Finans Departmanı ve Shariah Advisory Board (SAB) Yani İslami Kurallar Danışma Kurulu tarafından yönetilecek. Bu iki kurumun temel görevlerinden birisi listelenen tokenlerin “helal” olup olmadığına karar vermek. Böyle bir kararın uzman kişiler tarafından veriliyor olmasının bu yeni ve bilinmeyen kripto para piyasasına Müslümanların girişini kolaylaştıracağı bekleniyor.

ADAB Solutions kendi ICO’sunu piyasaya sürmüş durumda. ICO sunumu 2018 yılı Ağustos ayında Başladı ve 2019 yılının Şubat ayının sonuna kadar devam edecek. ADAB tokenleri 0.10 dolardan alınabilecek. 2022 sonu itibariyle fiyatın 11.50 olacağı ümit ediliyor. Proje, 2019 yılı sonu yılı sonunda 730.000, 2022 yılı sonunda ise bütün dünyada 1.8 milyar müslüman tarafından kullanılabilir olmayı hedefliyor. Bu arada FICE projesi Coin Shark tarafından “ 2018 yılında En Başarılı ICO Projeleri” sıralamasında ilk sırada yer aldı.

İslami Borsa Helal Coin ile Amaç Bütün İslam Dünyası

İlk İslami Kripto para borsası FICE’nin amacı İslam dünyasının Kripto para piyasasına daha çok katılımını sağlamak. ADAB Solutions kripto para alanında müslüman ülkelerde çok ciddi bir potansiyel olduğunu düşünüyor. İslami Finans hizmetleri son 10 yılda Ortalama olarak % 10 ile 12 arasında bir büyüme sağladı. Bu büyümenin giderek artması bekleniyor.

Reuters’e göre İslami finans hizmetleri 2022 sonu itibariyle 3.8 trilyon dolara ulaşacak ve dünya üzerinde 60 ülkeden fazla lokasyonda hizmet verecek. Kripto paraların genel adaptasyonu giderek hızlanırken, bu piyasanın her türlü ihtiyaca cevap verebilecek şekilde çözümler üretebilmesi çok önemli. İslami borsa helal coin hizmeti sunarak Bu alanda cesur bir adım atıyor. Projeden Beklentiler ise oldukça yüksek. Kaynak için tıklayınız.

Hayrettin Karaman’dan çok tartışılacak Bitcoin fetvası

Ünlü profesör Hayrettin Karaman kendisine gelen sorular üzerine Bitcoin caiz mi konusuna temas etti. Karaman’a gelen soru şu şekilde:

“Paranın dünya tarihinde değiştiği ve değiştikçe paranın kontrolünün ve faizli dünyanın da bu parayı kontrol edenlerin elinde olması münasebetiyle değişen dünyada paranın da değiştiği görülmektedir.

İslam camiasının içinde bulunduğu durum ve özelde ülkemiz Türkiye göz önüne alındığında kripto paraların da gelecekte rezerv para olarak aynen dolar gibi bütün dünyada kullanılması öngörüsü olduğu dikkate alınarak kripto paralar dediğimiz ve bazı dünya ülkelerinde resmiyet kazanmış olan İsviçre ve Mali gibi ve ülkemizde Sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan’ın değindiği ve Sayın Berat Albayrak’ın da üzerinde durduğu ve Diyanet İşleri Başkanımızın da söylediği üzere Müslüman ülkelerin öncelikle maddi özgürlüğe sahip olması gerektiği göz önüne alınarak ve bu kripto paraların ülke ekonomisini canlandıracağı ve dolar baskısından güzide ülkemizin kurtarılması adına hamle olabileceği göz önüne alınarak kripto paraların caiz olabileceğini söyleyebilir miyiz?

Eğer söylersek gerekçesi İslam’a göre nedir, eğer söyleyemezsek İslam’a göre gerekçesi nedir açıklayabilir misiniz teşekkür ederim?”

Bitcoin fetvası / Bitcoin caiz mi?

Karaman gelen bu soru üzerine kripto paraların lehinde ve aleyhinde bir çok yazılar okuduğunu, üretiminin nasıl olduğu konusunda bilgi edindiğini ve fıkha göre hüküm ve durumu hakkında araştırmalara yaptığını ifade ediyor.

7 Mart 2020 tarihinde düzenlenen Helal finans açısından dijital kripto paralar isimli çalıştaya gönderme yapan Karaman çalıştayda önce para ve tarihi üzerinde durulmuş, sonra dijital kripto para ve günümüzdeki yapısı üzerine yoğunlaşıldığına vurgu yaparak şu konulara temas edildiğini belirtiyor.

1-Para, mal mübadelesini kolaylaştıran ve hızlandıran bir araçtır. Önceleri mal para ile takas yapılıyordu. Sonra madeni para icat edildi. Altın ve gümüş paralar… Bunlar dışında bakır ve demir paralar. Sonra kağıt paralar tedavüle girdi. Bunlarla birlikte çek, senet gibi değerli evrak, ayrıca kredi kartı, para yanında kullanılan diğer aracılardır (mal ile para arasında aracı enstrümanlar).

2-Günümüzde sermaye; mali piyasada bulunmakta ya da mali piyasanın kontrolünde bulunmaktadır. Şu anda cebimizdeki ve piyasadaki para, 150 milyar. Ama bankalardaki para 1, 2 trilyon. Toplam para 1,5 trilyondur. Yani paranın/sermayenin % 85 i bankalarda. Bir başka tabirle paranın % 15 i piyasada (ticari piyasada), % 85 i bankalarda (mali piyasada).

(Dünya sermayesini elinde tutan, Rocshild ailesinin parasının ise 25 trilyon olduğu ifade ediliyor.)

İlgili yazı için bakınız: Yeni başlayanlar için kripto para rehberi: Nedir, nereden alınır, ne zaman alınmalı, nelere dikkat edilmeli?

3-Bankalarda kaydî para bulunmaktadır.

Kaydi para, bir bilim adamının benzetmesi ile şuna benzer; Bir yerde 3 sandalye var. 10 kişi onun etrafında dönüp duruyor. Ya da Ali bankaya 100.000 TL yatırdı, bunun % 20’si zorunlu rezerv. Sonra banka bu paranın 80.000 TL’sini Veli’ye ev alması için kredi olarak verdi. Veli bu parayla Kemal’den ev aldı, parayı ona verdi. Kemal bu parayı bankaya yatırdı.

Banka yatan parayı tekrar başkasına kredi olarak verdi. Bu şekilde Ali’nin 10.000 TL’si bankada verilen kredilerle 1 milyona çıktı. Bu balon paraya kaydi para denir. Balon ne kadar şişerse o kadar tehlikeli olur. Bir ekonomik krizde mudiler bankaya hücum eder ve yatırdıkları parayı isterlerse işte o zaman banka kilitlenir ve iflas eder. Kaydi paranın mutlaka sınırlanması gerektiği iktisatçılarca ifade edilmektedir.

(Kaydi para, bankalarda yüzde 92’si olarak bulunuyor.)

4-Şimdi de asrımızda internete bağlı olarak yeni bir para sunulmaya çalışılıyor. Kripto paralar veya dijital kripto paralar; devletin ve dünyadaki otoritelerinden uzak, kontrol edilemez, dondurulamaz ve para transferinde aracı kurumları (bankaları) aradan çıkartan bir sistem. Bunlar olumlu yanları.

Bir de olumsuz yanları vardır ki bunlar şunlardır:

a-Blockchain, blok zinciri demektir. Bir yazılım üzerinden üretilen paraları bulma ve mübadelesini yapan blok zinciri. Blockchain (blok zinciri), sistemdir. Bu sistemden elde edilen coin (bitcoin vs.)dir.

Bloktaki bütün bilgiler, oradaki herkes tarafından görülmekte, ancak hesap sahipleri bilinmemekte, isimleri ve kaynağı meçhul. Hepsi bir kod ile bilinmekte. Bunun sonucunda bazı olumsuzluklar ortaya çıkmakta. Bunlardan birisi, kara para aklamadır.

b-Kripto para, şifreli para demektir. Her hesap sahibinin şifresi vardır. Şifreleri unutmak demek; elde edilen ya da satın alınan bütün dijital paralara bir daha ulaşılamama ve yok olma riski demektir.

c-Madencilik ile sistemdeki bazı şifreler çözülerek yazılımdaki paralar bulunmakta, bulanın malı olmaktadır. Sistemde 23 milyon bitcoin vardır. Bunlardan her biri bulundukça, yeni bitcoin bulma ve şifreleri çözme ihtimali daha da zorlaşmaktadır.

Bunun için çok sayıda kişi birleşmekte, yüksek sistemli büyük bilgisayarla çalışılmaktadırlar. (İfade edildiğine göre, 0.0,1 btc kazanmak için 320 gb lık bir işlemciyle 12 ay çalışmanız gerekir.) Bu işlemcinin kurulma ve çalışma maliyeti çok yüksek. Ayrıca çok elektrik tüketmesi söz konusu. Bu sistem çok gürültülü çalışmakta ve aşırı elektrik tüketimi sebebiyle, o ortamda aşırı bir sıcaklık meydana gelmektedir. Bundan dolayı, bu sistemin evde veya ev ortamında kurulması tavsiye edilmemektedir. Sistemin madencilik yönü, büyük İSRAF yönüdür.

d-Dijital kripto paralarla ilgili hukuki düzenlemeler bulunmamakta. Buna hukuk boşluğu da denilebilir. Mesela, bu sistemdeki para hırsızlığı tespit edildiğinde cezalandırma imkanı bulunmamaktadır.

Çünkü kanunda olmayan veya tanımlanmayan bir şey, hukuken suç sayılmamaktadır. Ayrıca bu tür dijital paraya sahip olanlar, bunları satmadan, gerçek paraya çevirmeden ölürlerse, miras bırakamıyorlar. Çünkü sistemin yapısı sebebiyle varislere intikali mümkün değildir. Bu da insanların paralarının kaybolması ve korunamaması demektir.

e-Dijital kripto paralar, yüksek risk taşıyan paralardır. Bir anda 1 bitcoin; 20 bin dolardan 3 bin dolara düşebilmektedir. Şu anda 8 bin dolardır. Bu da oynak ve kaygan bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir. Bu yüksek risk, İslam hukukunda garar (aldanma) şeklinde tanımlanmıştır.

5- Bu gibi sakıncaları sebebiyle dünyadaki fetva kurumları tarafından; dijital kripto paralardan sakınılması gerektiği ifade edilmiştir. Yukarıda da ifade edildiği gibi bu dijital kripto paralar;

(1)-Yüksek risk (garar unsuru) taşımaktadırlar. Bir anda 1 bitcoin; 20 bin dolardan 3 bin dolara düşmüş, günümüzde ise bu 8 bin dolar civarındadır. Aldanma riski çok fazladır. (Bk. e ve b md.),

(2)-Aşırı elektrik tüketimi ile mal israfına, buna çok zaman ayırıldığı için zaman israfına yol açmaktadır. Bunlar için yapılan elektrik tüketimi Hollanda’nın elektrik tüketimine eşdeğer olduğu ifade edilmektedir. (Bk. c md.)

(3)-Dijital kripto para sahipleri bilinmemektedir. Çünkü her üye bir kod ile bilinmektedir. Bu sistem kara para aklama vb suçlara açık olmakta ve kolaylaştırmaktadır. (Bk. a md.)

(4)- Bu paralarla ilgili hukuki düzenlemeler olmadığı için, hesap sahipleri öldüğünde bu paralar sistemde kalmakta/kaybolmakta, miras olarak varislere intikal etmemektedir. Ayrıca dijital kripto para hırsızlığı için bir ceza bulunmamaktadır. (Bk. d md.)

(5)- Dijital kripto paralar şifreli olduğu için ((1. md) de geçtiği gibi), şifrenin unutulması anında artık bir daha o hesaba ulaşılamamaktadır, hesap sahibi bütün parasını kaybetmektedir.

Bitcoin caiz değildir

Sonuç olarak, bu sisteme girmek ve kullanmak; yüksek risk taşıdığı, çok oynak ve kaygan sisteme sahip olduğu, aşırı elektrik israfına sebep olduğu ve hukuki boşluklar sebebiyle hırsızlık gibi suçlara ceza verilememesi, kara para aklamaya açık olması ve dijital para hesap sahibi öldüğünde varislere intikal etmemesi gibi sebeplerden dolayı caiz değildir.

Karaman’ın bu değerlendirmelerine öncelikle katılmadığımı belirterek, yazısına yönelik olarak değerlendirmelerimi ve itirazlarımı Koinmedya okuyucularıyla ilerleyen zaman dilimlerinde paylaşacağım.

Kaynak

Lütfen yorum yapınız

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.